د ماهیرود ګمرک د ایران–افغانستان د سوداګرۍ اصلي دروازه؛ شفافیت لا هم تر پوښتنې لاندې

 د رسمي معلوماتو له مخې، د ایران شاوخوا ۳۶ سلنه صادرات افغانستان ته د ماهیرود ګمرک له لارې ترسره کېږي؛ هغه سرحدي لاره چې د ایران د جنوبي خراسان ولایت کې موقعیت لري او اوس د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ پر یوه مهمه شاهراه بدله شوې ده

اقتصادي شنونکي وایي، د ماهیرود ګمرک اهمیت په وروستیو کلونو کې هغه مهال زیات شو، چې د افغانستان له لوري د ځینو نورو لارو پر سوداګریز بهیر محدودیتونه ولګېدل. دا ګمرک اوس د خوراکي توکو، ساختماني موادو، تېلو، درملو او نورو اساسي وارداتي توکو د انتقال لپاره حیاتي رول لري او د افغانستان د بازار د اړتیاوو لویه برخه له همدې لارې پوره کېږي

خو له دې پراخ اقتصادي تعامل سره سره، یو بنسټیز او جدي سوال راپورته کېږي: د طالبانو اداره د دې کچې اقتصادي تړاو د تنظیم لپاره کوم روښانه او شفاف میکانیزم لري؟ د سوداګرو او څېړونکو په وینا، تر اوسه د افغانستان له لوري د ماهیرود ګمرک له لارې د وارداتو په اړه کره او رسمي احصائیې نه دي خپرې شوې، چې دا چاره د شفافیت، حساب‌ورکونې او د ملي عوایدو د مدیریت په اړه اندېښنې زیاتوي

کارپوهان ټینګار کوي، چې د دقیقو شمېرو نشتوالی نه یوازې د اقتصادي پلان جوړونې مخه نیسي، بلکې د سرحدي فساد، غیرقانوني معاملو او د عوایدو د ضایع کېدو خطر هم لوړوي. دوی وایي، که د ګمرکي سیستم اصلاح، ډیجیټلي کول او د معلوماتو عامول جدي ونه نیول شي، نو د دې سوداګرۍ ګټه به تر ډېره محدودو کړیو ته ورسېږي، نه د افغانستان عام ولس ته

سوداګر هم شکایت کوي، چې د ګمرکي طرزالعملونو ناسم تطبیق، غیررسمي فیسونه او د مقرراتو نه‌ثبات د هغوی پر فعالیتونو منفي اغېز کړی دی. د هغوی په باور، شفافه سوداګري کولی شي د توکو بیې راټیټې کړي، د بازار ثبات رامنځته کړي او د خلکو پر ژوند مثبت اغېز ولري

شنونکي په پای کې وایي، که څه هم ماهیرود ګمرک د ایران او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ لپاره یو مهم فرصت دی، خو دا فرصت یوازې هغه مهال د افغانستان د خلکو په ګټه تمامېږي، چې د طالبانو اداره د شفافیت، حساب‌ورکونې او ملي اقتصادي ګټو پر بنسټ روښانه تګلاره عملي کړي او د وارداتو او صادراتو دقیق معلومات له ولس سره شریک کړي