د افغان ټرانس رېل پټلۍ پروژه؛ د ازبکستان، افغانستان او پاکستان ترمنځ د اقتصادي نښلونې تاریخي دهلېز

بریانیوز:(پنجشنبه۲۵جدی۱۴۰۴) تاشکند – د ازبکستان د ټرانسپورټ وزارت په یوه مهم اعلان کې ویلي چې د «افغان ټرانس» په نوم د سترې رېل پټلۍ د پروژې تخنیکي طرحه او ډیزاین په بشپړه توګه بشپړ شوي دي او دا مهال د دې پروژې د امکاناتو د سنجونې  پړاو روان دی. دا پروژه د منځنۍ اسیا، افغانستان او جنوبي اسیا ترمنځ د ترانزیټ، سوداګرۍ او اقتصادي همکارۍ په برخه کې د یوه بنسټیز بدلون په توګه ارزول کېږي

د رسمي معلوماتو له مخې، د افغان ټرانس رېل پټلۍ ټول اوږدوالی ۵۷۳ کیلومتره ټاکل شوی دی. دا پټلۍ به له ازبکستان څخه پیل شي او د افغانستان له شمالي سرحده هېواد ته ننوځي. لومړنی مهم تمځای به د مزار شریف ښار وي، چې لا هم د افغانستان د رېل ترانزیټ یو مهم مرکز بلل کېږي. له مزار شریف وروسته به پټلۍ د هېواد د مرکزي سیمو پر لور وغځېږي، د لوګر له لارې به تېرېږي او په پای کې به د پاکستان د خیبر پښتونخوا ایالت د خرلاچۍ له لارې د پاکستان له رېل شبکې سره ونښلول شي

د ازبکستان د ټرانسپورټ وزارت ویلي چې د دې رېل پټلۍ له بشپړېدو سره به په کال کې شاوخوا ۲۰ میلیونه ټنه سوداګریز توکي، صنعتي مواد، کرنیز محصولات او نور اموال انتقالېږي. دا ظرفیت د سیمې په کچه بې‌ساری بلل کېږي او کولی شي د توکو د لېږد دودیزې لارې بدلې کړي، ځکه چې رېل ټرانسپورټ د سړک له لارې په پرتله ارزانه، چټک او د لوړو حجمونو د انتقال لپاره مناسب دی

اقتصادي کارپوهان باور لري چې افغان ټرانس پروژه به افغانستان ته د یوې ستراتیژیکې ترانزیټي څلورلارې حیثیت ورکړي. د دې لارې له فعالېدو سره به افغانستان وکولی شي د منځنۍ اسیا هېوادونه د جنوبي اسیا له لویو بازارونو او بندرونو سره ونښلوي. دا به د افغانستان لپاره د ترانزیټي فیسونو له لارې دوامدار عاید، د زرګونو مستقیمو او غیرمستقیمو کاري فرصتونو رامنځته کېدل، او د زیربنايي پراختیا چټکتیا رامنځته کړي

ازبکستان دا پروژه د خپلې اوږدمهالې اقتصادي او سوداګریزې ستراتیژۍ مهمه برخه ګڼي. د ازبکستان چارواکي وایي، د افغان ټرانس رېل پټلۍ به د دې هېواد صادراتو ته نوې دروازې پرانیزي او ازبکستان به وکولی شي د پاکستان د بندرونو له لارې نړیوالو بازارونو ته په لنډه او اقتصادي لاره لاسرسی ومومي. په ورته وخت کې، پاکستان هم دا پروژه د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره د مستقیمې نښلونې لپاره حیاتي ګڼي، ځکه چې دا به د پاکستان د سوداګرۍ او ترانزیټي رول پیاوړی کړي

سیاسي شنونکي وایي چې د دې پروژې تخنیکي طرحې بشپړېدل ښيي چې پروژه له اعلامیاتي او سیاسي شعارونو هاخوا تللې او اوس د عملي کېدو جدي پړاو ته داخل شوې ده. خو دوی ټینګار کوي چې د پروژې د بریا لپاره به د درې واړو هېوادونو ترمنځ نږدې همکاري، د نړیوالو تمویلونکو ملاتړ، او د امنیتي ننګونو مدیریت اساسي اهمیت ولري

د امکاناتو د سنجونې پړاو کې به د پروژې اقتصادي ګټه، تخنیکي امکان، د لګښتونو اندازه، چاپېریالي اغېزې او امنیتي شرایط وارزول شي. د دې څېړنو پایلې به دا روښانه کړي چې پروژه په کوم مهال‌وېش او د کومو مالي سرچینو په مرسته عملي کېدای شي

په ټوله کې، د افغان ټرانس رېل پټلۍ پروژه د سیمې د اقتصادي نقشې د بدلون وړتیا لري. که دا پروژه په بریالیتوب سره پلې شي، نو افغانستان به د جګړو او انزوا له انځوره ووځي او د سیمې د نښلونې، سوداګرۍ او ترانزیټ په یوه مهم محور بدل شي، داسې بدلون چې کولی شي د منځنۍ او جنوبي اسیا د اقتصادي راتلونکې بڼه په بنسټیز ډول بدله کړي