تعطیلی سفارت افغانستان؛
وزارت خارجۀ آسترالیا:
دولت استرالیا قصدی
برای پذیرش دیپلمات طالبان ندارد
بریانیوز(یکشنبه،۱۲ دلو۱۴۰۴) وزارت امور خارجه و تجارت استرالیا اعلام کرده است که سفارت افغانستان در کانبرا پس از تاریخ ۳۰ جون سال جاری میلادی به فعالیت خود پایان خواهد داد.
به گزارش رسانههای استرالیایی، این تصمیم در پی گزارشهایی اتخاذ شده است که نشان میدهد دولت استرالیا در اواخر سال گذشته به وحیدالله ویسی، سفیر حکومت پیشین افغانستان، اطلاع داده بود که اعتبارنامه دیپلماتیک او تمدید نخواهد شد.
در بیانیۀ مشترک از سوی وزارت امور خارجه و تجارت استرالیا و سفارت افغانستان در کانبرا آمده است که «دولت استرالیا هیچ قصدی برای پذیرش دیپلمات منصوب طالبان، کنسول افتخاری یا هر نماینده دیگری ندارد.»

در ادامه این بیانیه تأکید شده است: «سفارت جمهوری اسلامی افغانستان در کانبرا و دولت استرالیا در کنار مردم افغانستان ایستادهاند. ما طالبان را بهعنوان نمایندگان مشروع مردم افغانستان به رسمیت نمیشناسیم. نقضهای سازمانیافته و مداوم حقوق بشر از سوی طالبان، بالخصوص علیه زنان، دختران و صداهای منتقد را بهشدت محکوم میکنیم. ما بار دیگر بر تعهد مشترک خود به حقوق بشر و حفظ کرامت مردم افغانستان تأکید میورزیم.»
این نمایندگی دیپلماتیک پس از تسلط طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱، بهعنوان «سفارت در تبعید» به فعالیت خود ادامه داد و خدماتی از جمله صدور پاسپورت، ویزا و تأیید اسناد هویتی را برای هزاران شهروند افغان مقیم استرالیا ارائه میکرد.
با این حال، از جولای ۲۰۲۴ و پس از آنکه حکومت طالبان اعلام کرد که اسناد کنسولی صادرشده توسط ۱۴ سفارت وابسته به حکومت پیشین، از جمله سفارت افغانستان در کانبرا، را به رسمیت نمیشناسند، این خدمات دیگر بهطور عادی ارائه نشد.
اکنون با اعلام رسمی تعطیلی سفارت، نگرانیها درباره آسیبپذیرتر شدن وضعیت بسیاری از افغانهای مقیم استرالیا افزایش یافته است.
شورای پناهندگان استرالیا پیشتر در نامۀ به حکومت این کشور نوشته بود که سفارت افغانستان نقشی حیاتی در ارائه حمایتهای کنسولی و دیپلماتیک و نیز صدور اسناد ضروری، از جمله پاسپورت و گواهی تولد، ایفا کرده است؛ اسنادی که برای پروندههای حمایت پناهندگی و حتی امور روزمرۀ مانند افتتاح حساب بانکی ضروریاند.
در این نامه آمده بود: «با توجه به حاکمیت طالبان بر افغانستان، تعطیلی سفارت میتواند افراد را در معرض خطر قرار دهد. بسیاری از افغانها نگراناند که بسته شدن سفارت آنها را ناگزیر سازد برای دریافت اسناد هویتی مستقیماً به نهادهای تحت اداره طالبان مراجعه کنند.»
استرالیا دو ماه پیش بر چهار مقام حکومت طالبان تحریمهای مالی و ممنوعیت سفر وضع کرد و پنی وانگ، وزیر خارجه استرالیا، گفت این مقامها در «سرکوب زنان و دختران و تضعیف ادارۀ سالم و حاکمیت قانون» نقش داشتهاند.
تا کنون، نه دولت استرالیا و نه سفارت افغانستان مشخص نکردهاند که شهروندان افغان پس از تعطیلی سفارت چگونه به خدمات کنسولی ضروری دسترسی خواهند داشت.
سفارت استرالیا در کابل نیز اواخر ماه می سال ۲۰۲۱ و همزمان با خروج نیروهای خارجی از افغانستان اعلام کرده بود که به فعالیت خود در افغانستان پایان میدهد.
استرالیا یکی از کشورهایی بود که در آگست ۲۰۲۱ نیروهایش را از افغانستان بیرون کرد؛ کشوری که دو دهه در قالب مأموریت ناتو به آموزش نیروهای امنیتی پیشین افغانستان و جنگ با طالبان پرداخته بود.
این کشور پس از بازگشت طالبان به قدرت، هزاران نفر، عمدتاً زنان و کودکان، را از افغانستان تخلیه کرد و پذیرفت.
استرالیا همچنین دو ماه پیش بر چهار مقام حکومت طالبان در افغانستان به دلیل آنچه «وخامت وضعیت حقوق بشر، بالخصوص برای زنان و دختران» خواند، تحریمهای مالی و ممنوعیت سفر وضع کرد.
در حال حاضر، بهجز روسیه، هیچ کشور دیگری حکومت طالبان را به رسمیت نمیشناسد. با این حال برخی از کشورها نمایندگان طالبان را پذیرفتهاند و فعالیت برخی از سفارتخانههای افغانستان در خارج از کشور نیز توسط نمایندگان منصوب طالبان اداره میشود. همچنین شماری از کشورهای اروپایی نیز مدیریت بخشهایی از سفارت افغانستان را به نمایندگان طالبان سپردهاند، هرچند همچنان از بهرسمیتشناختن رسمی حکومت طالبان خودداری میکنند.
فعالیت سفارت افغانستان در جاپان متوقف شد
همچنان سفیر حکومت پیشین افغانستان در جاپان، اعلام کرده است که از روز شنبه ۱۱ دلو، برابر با ۳۱ جنوری، فعالیت سفارت افغانستان در جاپان به حالت تعلیق درآمده است.
شیدا محمد ابدالی در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی فیسبوک نوشت که ارائه خدمات این سفارتخانه متوقف شده و سفارت بهطور رسمی به وزارت امور خارجه جاپان واگذار شده است.

به گفته او، تمامی اموال و اجناس سفارت پس از مهر و لاک رسمی و با اخذ سند تسلیمی، به هیئت کشور میزبان سپرده شده است.
آقای ابدالی گفته که دولت جاپان، بر اساس توافق قبلی و با در نظر گرفتن «کنوانسیون ویانا درباره روابط دیپلماتیک (۱۹۶۱)»، مسئولیت حفاظت و مصونیت ساختمان سفارت، اموال و آرشیف آن را بر عهده خواهد داشت.
او همچنین به اطلاعیۀ که یک ماه پیش منتشر کرده بود اشاره کرده و نوشته است که بر اساس آن، تمامی خدمات قونسلی، امور سیاسی–اقتصادی و فعالیتهای فرهنگی سفارت، از امروز بهگونه کامل تعلیق شده است.
سفارت افغانستان در جاپان تاکنون توسط سفیر تعیینشده از سوی حکومت پیشین اداره میشد.
آقای ابدالی نوشته است که پس از سقوط حکومت پیشین، با وجود کمبود منابع، این سفارت توانست تا حد امکان به مشکلات افغانهای مقیم جاپان رسیدگی کرده و به آنان خدمات ارائه کند.
در ادامه یادداشت او آمده است: «توقع میرود که این سفارت با روی کار آمدن یک حکومت مشروع در آینده، به نماینده با صلاحیت افغانستان با حفظ کامل همه اسناد و اموال موجوده، دوباره تسلیم داده شود، تا مجددأ فعالیتهای خود را بمنظور خدمت به وطن عزیز ما افغانستان و افغانهای گرامی مقیم جاپان از سر گیرد.»
تاکنون حکومت طالبان در این مورد اظهار نظر نکرده و حکومت جاپان نیز واکنشی نشان نداده است.
هنوز مشخص نیست که با توقف فعالیت سفارت وابسته به حکومت پیشین در جاپان، مسئولیت آن به حکومت طالبان واگذار خواهد شد یا خیر. با اینحال، با توجه به اینکه برخی سفارتخانهها و قنسولگریهای افغانستان در کشورهای دیگر به حکومت طالبان سپرده شدهاند، این احتمال بعید به نظر نمیرسد.
در بسیاری از کشورهای اسلامی، سفارتهای افغانستان عملاً توسط نمایندگان حکومت طالبان اداره میشوند.
روسیه تنها کشوری است که حکومت طالبان را به رسمیت شناخته است.
آلمان نیز به دیپلماتهای معرفیشده از سوی حکومت طالبان اجازه داده است فعالیت خود را در سفارت افغانستان در برلین و قنسولگری این کشور در بن آغاز کنند، هرچند دولت آلمان حکومت طالبان را به رسمیت نمیشناسد.
جاپان نیز تاکنون حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته، اما سفارت این کشور در افغانستان فعال است.
روابط میان دو طرف نسبتاً گرم توصیف شده و برخی مقامهای جاپانی به هدف ارایه کمکهای بشردوستانه و اجرای پروژههای توسعۀ به افغانستان سفر کردهاند.
در همینحال، وزارت امور خارجه استرالیا نیز اعلام کرده است که سفارت افغانستان در کانبرا از تاریخ ۳۰ جون سال جاری میلادی فعالیت خود را متوقف خواهد کرد.
در بیانیه مشترک وزارت امور خارجه استرالیا و سفارت افغانستان در کانبرا آمده است: «حکومت استرالیا هیچ قصدی برای پذیرش دیپلمات منصوب طالبان، قنسول افتخاری یا هر نماینده دیگری ندارد.»