د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي: امنیتي تضمینونه د تلپاتې سولې بنسټ جوړوي

                                                                                      د اوکراین ولسمشر ولودیمیر  زېلېنسکي: امنیتي تضمینونه د تلپاتې سولې بنسټ جوړوي 

                                                                                                                                                     بریانیوز(سه شنبه، ٢۱ دلو١٤٠٤) 

د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي ویلي، چې له روښانو، عملي او باوري امنیتي تضمینونو پرته سوله یوازې یو موقتي توقف کېدای شي، نه د جګړې  

زېلېنسکي دا څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د اوکراین جګړه لا هم روانه ده او د سولې د احتمالي خبرو په اړه بحثونه د نړیوالو دیپلوماتیکو کړیو په اجنډا کې ځای لري. د هغه په وینا، پخوانیو تجربو ښودلې چې بې‌تضمینه تړونونه د جګړې د بیا پیل خطر زیاتوي

د امنیتي تضمینونو مفهوم

د اوکراین ولسمشر ویلي، چې امنیتي تضمینونه باید یوازې سیاسي ژمنې نه وي، بلکې عملي، حقوقي او پوځي بڼه ولري. هغه زیاته کړې، چې دا تضمینونه باید اوکراین ته دا ډاډ ورکړي، چې د هر ډول راتلونکي یرغل په صورت کې به نړیوال ملاتړ سملاسي او اغېزناک وي

زېلېنسکي ټینګار کړی، چې د ۱۹۹۴ کال د بوداپېسټ یادداشت تجربه د اوکراین لپاره یو مهم درس و، ځکه هغه مهال ورکړل شوې امنیتي ژمنې عملي نه شوې او پایله یې د هېواد پر ځمکنۍ بشپړتیا برید و

د سولې لپاره شرطونه

د اوکراین ولسمشر ویلي، چې سوله باید عادلانه، دوامداره او د نړیوالو اصولو پر بنسټ وي. د هغه په وینا، داسې سوله چې د زور له لارې د سرحدونو بدلون ومني، نه یوازې د اوکراین لپاره، بلکې د نړیوال نظم لپاره خطرناکه ده

هغه زیاته کړې، چې د سولې هره طرحه باید د اوکراین حاکمیت، ځمکنۍ بشپړتیا او د خلکو اراده تضمین کړي

نړیوالو متحدینو ته پیغام

زېلېنسکي له لوېدیځو او نړیوالو متحدینو غوښتي، چې د امنیتي تضمینونو په برخه کې له سیاسي احتیاطه کار وانخلي او پر عملي میکانېزمونو تمرکز وکړي. هغه ویلي، چې قوي امنیتي تضمینونه نه یوازې د اوکراین، بلکې د اروپا د امنیت لپاره هم حیاتي ارزښت لري

د هغه په وینا، که نن د اوکراین امنیت خوندي نه شي، سبا به د نورو هېوادونو امنیت هم تر پوښتنې لاندې راشي

مهم ټکي:

امنیتي تضمینونه د سولې اساسي شرط بلل شوي

یوازې سیاسي ژمنې کافي نه ګڼل کېږي

عملي، حقوقي او پوځي تضمینونو ته اړتیا شته

د بوداپېسټ یادداشت تجربه د ناکامو تضمینونو بېلګه وبلل شوه

عادلانه او دوامداره سوله د اوکراین غوښتنه ده

د نړیوال نظم او سرحدي حاکمیت ساتنه مهمه بلل شوې

پایله

د شنونکو په باور، د زېلېنسکي څرګندونې ښيي، چې اوکراین د سولې په خبرو کې د واضح شرطونو لرونکی دریځ خپل کړی دی. دا دریځ د دې نښه ده، چې کییف نه غواړي د لنډمهاله سولې په بدل کې د اوږدمهاله امنیت له خطر سره مخ شي

په اوسني نړیوال وضعیت کې، د امنیتي تضمینونو پر څرنګوالي موافقه کول به د سولې د راتلونکو هڅو تر ټولو ستونزمن، خو تر ټولو مهم پړاو وي