د حکومت د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزیرد طالبانو د یوه وزیر جنجالي څرګندونې؛ د چنګېز خان د اسلام منلو ادعا او تاریخي حقایق

بریانیوز:(سه شنبه ۳۰جدی۱۴۰۴) کابل — د طالبانو د حکومت د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزیر، محمد خالد حنفي، په یوه غږیز پیغام کې چې د دې وزارت ویاند سیف‌الاسلام خیبر خپور کړی، داسې ادعا کړې چې چنګېز خان د یوه مسلمان ملا په بلنه اسلام منلی او «اسلامي نظام» یې ټینګ کړی و. دا څرګندونې په ټولنیزو رسنیو او علمي کړیو کې له پراخو نیوکو سره مخ شوې دي

حنفي په خپل غږیز پیغام کې ویلي چې یاد ملا چنګېز خان ته ویلي وو: «که زه خپل معبود او مولی (پیغمبر ﷺ) ته وفادار پاتې نه شم، تر ستا له سپي هم بد اوسم.» د حنفي په وینا، همدا خبره د دې لامل شوه چې چنګېز خان اسلام ومني. هغه همدارنګه ادعا کړې چې هلاکو خان د چنګېز خان پلار و

تاریخي حقایق او د کارپوهانو غبرګون

خو د تاریخ له معتبرو سرچینو او علمي اسنادو سره سم، دا ادعاوې له واقعیت سره څرګند ټکر لري. تاریخي منابع څرګندوي چې:

هلاکو خان د چنګېز خان لمسی و، نه پلار. هلاکو د تولوی زوی و، او تولوی د چنګېز خان له زامنو څخه ګڼل کېږي

چنګېز خان هېڅکله اسلام نه دی منلی. هغه د مغولو د دودیز عقیدې، یعنې تنگری‌ګرۍ (شمن‌باورۍ) پیرو و، چې د اسمان، طبیعت او ارواوو پر عبادت ولاړه وه.

که څه هم د چنګېز خان ځینې لمسیان او اولاده، لکه برکه خان او وروسته غازان خان، د کلونو وروسته اسلام ته داخل شول، خو دا بدلونونه د چنګېز خان له مړینې وروسته رامنځته شوي دي

چنګېز خان په ۱۲۲۷ میلادي کال کې وفات شوی او د هغه قبر تر نن ورځې پورې نامعلوم دی

د تاریخپوهانو په باور، د چنګېز خان د اسلام منلو ادعا نه یوازې بې‌اساسه ده، بلکې د تاریخ ښکاره تحریف بلل کېږي

منفي اغېزې: د تاریخ تحریف او عامه پوهاوی

شنونکي وایي چې د داسې ناسمې تاریخي څرګندونو خپرېدل د ټولنې پر علمي پوهاوي ناوړه اغېز کوي، په ځانګړي ډول هغه مهال چې دا خبرې د یوه حکومتي لوړپوړي چارواکي له خولې کېږي. د تاریخ تحریف کولی شي د نوي نسل ذهنیت مغشوش کړي او د علمي څېړنو ارزښت کمزوری کړي

سربېره پر دې، دا ډول څرګندونې د افغانستان علمي او فرهنګي اعتبار ته هم زیان رسوي او د هېواد د علماوو، تاریخپوهانو او اکاډمیکو بنسټونو ترمنځ اندېښنې راولاړوي

مثبت اړخ: د عامه بحثونو راپارېدل

له بلې خوا، د حنفي دا څرګندونې د دې لامل شوې چې په ټولنیزو شبکو او رسنیو کې د تاریخ په اړه پراخ بحثونه پیل شي. یو شمېر استادان او څېړونکي وايي چې دا جنجال کېدای شي د دې سبب شي چې خلک د تاریخ معتبرو سرچینو ته مخه کړي او د افسانو او واقعیت ترمنځ توپیر زده کړي

دوی ټینګار کوي چې دیني او تاریخي موضوعات باید د احساساتو پر ځای د اسنادو او علمي معیارونو پر بنسټ وڅېړل شي

پایله

د محمد خالد حنفي څرګندونې د چنګېز خان د اسلام منلو او د هغه د کورنۍ د نسب په اړه، د تاریخ له ثابتو حقایقو سره په ښکاره ټکر کې دي. که څه هم دا خبرې د بحث او غبرګون لامل شوې، خو تاریخپوهان ټینګار کوي چې د تاریخ تحریف د هیڅ موخې لپاره د منلو وړ نه دی. د کارپوهانو په باور، د دولتي چارواکو مسوولیت دی چې د تاریخ او دین په اړه دقیق، مستند او مسؤولانه خبرې وکړي، څو ټولنه د ناسم معلوماتو ښکار نه شي