طالبان او د لوړو زده‌کړو سیستم؛ د فکري تصفیې دوام او خطرناک انجام

په تېرو میاشتو کې د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت لسګونه پوهنتون استادان له خپلو دندو ګوښه کړي دي. د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، دا استادان د طالبانو له فکري او مذهبي برداشت سره د نه‌همغږۍ له امله له دولتي پوهنتونونو ایستل شوي دي.

بریانیوز( چهارشنبه، ١٥ دلو ١٤٠٤)

سرچینې وایي، لږ تر لږه ٨٥ استادان د کابل، ننګرهار، بلخ، هرات، تخار، بدخشان، فاریاب، بغلان، جوزجان، غور، فراه، کونړ، کاپیسا او خوست په ګډون له ګڼو پوهنتونونو څخه لرې کړل شوي دي. ډېری دغه استادان د شرعیاتو پوهنځیو، اسلامي ثقافت، دیني علومو او تعلیم او تربیې څانګو پورې تړاو لري.

د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزارت دننه یوې ځانګړې کمېټې، چې د «عبدالله ابن مسعود» په نوم فعالیت کوي، د استادانو پر تعلیمي اسنادو، تدریسي مخینې او فکري لیدلورو ارزونه کړې ده. د سرچینو په وینا، که یو استاد د طالبانو له مذهبي تعبیر سره سمون ونه لري، نوم یې د ګوښه کېدو لپاره د وزارت مشرتابه ته لېږل کېږي.

یوه ګوښه شوي استاد، چې د امنیتي اندېښنو له امله یې هویت نه دی څرګند شوی، ویلی:

«له لسو کلونو زیات مې د پوهنتون په علمي چاپېریال کې خدمت وکړ، خو نن د ظلم له امله اړ شوم له خپلو محصلینو او همکارانو سره په دردېدلي زړه مخه ښه وکړم.»

د نصاب بدلون او د «ممنوعه مضمونونو» لېست

سرچینې وایي، د طالبانو له‌خوا د پوهنتونونو درسي نصاب ته پراخ بدلون ورکړل شوی دی. د حکومتولۍ، بشري حقونو، ډیموکراسۍ، مدني ټولنې او لوېدیځو سیاسي نظریاتو اړوند مضمونونه له نصابه لرې شوي، ځکه چې د طالبانو په باور «له اسلامي اصولو سره سمون نه لري».

ان ځینې علمي څانګې او ډیپارټمنټونه په بشپړ ډول منحل شوي دي. د پوهنتون استادان وايي، دا بدلونونه ښيي چې طالبان غواړي تعلیمي سیستم د یو واحد او محدود فکري چوکاټ دننه راولي.

د طالبانو د افرادو ځای پر ځای کول:

پوهنتون استادان باور لري، چې د استادانو د ګوښه کولو تر شا یوه بله موخه دا ده چې د طالبانو اړوند کسان او ملايان د پوهنتونونو په علمي او اداري بستونو کې ځای پر ځای شي. د سرچینو په وینا، طالبانو په وروستیو کلونو کې ګڼو خپلو غړو ته د لېسانس او ماسټرۍ اسناد ورکړي او اوس غواړي هغوی د لوړو زده‌کړو بنسټونو ته داخل کړي.

یو استاد وايي:

«طالبان باور لري چې پوهنتون باید د دوی تر بشپړ کنټرول لاندې وي، ځکه د ځوان نسل فکري روزنه له همدې ځایه پیلېږي.»

د اکاډمیکو معیارونو له منځه تګ:

د کابل پوهنتون یو استاد وایي، پخوا د استادانو د ګومارنې او ګوښه کولو لپاره روښانه علمي او قانوني میکانېزم موجود و. دا پرېکړې به د پوهنځي او پوهنتون د علمي شوراګانو له لارې کېدې، څو اکاډمیک چاپېریال له سیاسي فشارونو خوندي پاتې شي.

خو اوس، د سرچینو په وینا، دا ټول اصول له پامه غورځول شوي او سیاسي او فکري وفاداري د ګومارنې یوازینی معیار ګرځېدلی دی.

اندېښمنې پایلې:

پوهنتون استادان خبرداری ورکوي، چې د طالبانو دا کړنې به د افغانستان د لوړو زده‌کړو نظام له جدي بحران سره مخ کړي. د دوی په باور، د نصاب ایډیولوژیک کول، د مسلکي استادانو ایستل او د علمي ازادۍ محدودول به د افغانستان د پوهنتونونو نړیوال اعتبار له منځه یوسي.

دوی زیاتوي، چې دا وضعیت نه یوازې د تعلیم کیفیت ته زیان رسوي، بلکې د هېواد راتلونکی نسل به له متوازن، انتقادي او عصري فکر څخه بې‌برخې کړي.

په ټوله کې، شنونکي وايي، طالبان هڅه کوي تعلیمي سیستم د خپل ځانګړي فکري میل مطابق جوړ کړي، خو دا هڅه به د علم، پرمختګ او نړیوال تعامل پر وړاندې ستر خنډونه رامنځته کړي او پایلې به یې د افغانستان لپاره ډېرې درنې وي.