افزایش چشمگیر بهای تیل طیاره در افغانستان در پی تنش‌های منطقۀ

افزایش چشمگیر بهای تیل طیاره در افغانستان در پی تنش‌های منطقۀ

بریانیوز:(دوشنبه،۲۴ حمل۱۴۰۵) افزایش تنش‌ها و درگیری‌های منطقۀ در ماه‌های اخیر، تأثیر مستقیم و قابل‌توجهی بر بازار انرژی افغانستان گذاشته و بالخصوص باعث جهش بهای تیل طیاره شده است؛ مسئلۀ که اکنون صنعت هوانوردی و پروازهای داخلی و خارجی کشور را با چالش جدی روبه‌رو کرده است.

رییس اتحادیه نفت و گاز می‌گوید که بهای هر تُن تیل طیاره دو ماه پیش حدود ۸۰۰ دالر بوده، اما در حال حاضر این رقم به ۱۶۰۰ تا ۱۷۰۰ دالر رسیده است. به گفته توکل احمدیار، رییس اتحادیه نفت و گاز و رییس پیشین اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری، با احتساب مالیات و هزینه‌های گمرکی، مجموع قیمت هر تُن تیل طیاره اکنون به حدود ۲۰۰۰ تا ۲۱۰۰ دالر می‌رسد. او علت اصلی این افزایش را تنش‌های ژئوپولیتیکی، به‌ویژه میان ایالات متحده و ایران عنوان کرده است.

گزارش واردات تیل طیاره در افغانستان

بر اساس آمار اتحادیه نفت و گاز، افغانستان در حال حاضر تیل طیاره را تنها از ترکمنستان وارد می‌کند. این وابستگی کامل به یک منبع وارداتی، در کنار نبود مسیرهای متنوع تأمین، سبب شده است که هرگونه نوسان در بازارهای منطقه‌ای به‌سرعت بر قیمت داخلی تأثیر بگذارد.

بررسی‌های این اتحادیه نشان می‌دهد که بخش عمده سوخت هوایی از پالایشگاه‌های ترکمنستان وارد شده و سپس از طریق مسیرهای زمینی به افغانستان انتقال می‌یابد. آگاهان اقتصادی تأکید می‌کنند که با توجه به این ساختار تک‌منبعی، هرگونه تغییر در قیمت جهانی نفت خام یا محدودیت‌های ترانزیتی، به‌طور مستقیم باعث افزایش هزینه واردات می‌شود.

کارشناسان می‌گویند تیل طیاره از مشتقات مستقیم نفت خام است و با بالا رفتن قیمت جهانی نفت به دلیل جنگ‌ها، تحریم‌ها یا کاهش تولید، بهای آن نیز به سرعت افزایش می‌یابد؛ روندی که اکنون در بازار افغانستان به‌وضوح قابل مشاهده است.

تأثیر بر شرکت‌های هوایی

در پی این افزایش قیمت، شرکت‌های هوایی آریانا افغان و کام‌ایر که مسئولیت انتقال زائران به عربستان سعودی را نیز بر عهده دارند، از افزایش شدید هزینه‌های عملیاتی خبر داده‌اند. مسئولان کام‌ایر می‌گویند که قیمت تکت زائران تا ۴۰ درصد افزایش یافته و خواستار ارائه یارانه، کاهش مالیات و تسهیل دسترسی به تیل طیاره شده‌اند.

کپیتان احمد جاهد عظیمی، رییس اجرایی کام‌ایر، گفته است: «در بسیاری کشورها برای عبور از چنین وضعیت‌هایی یارانه در نظر گرفته می‌شود. پیشنهاد ما نیز همین است که در افغانستان تفاوت قیمت تیل در شرایط بحرانی و عادی جبران شود.»

در مقابل، شرکت هوایی آریانا افغان اعلام کرده است که تاکنون هیچ تغییری در بهای تکت‌ها به وجود نیامده و این شرکت مطابق هدایت‌های حکومت عمل می‌کند.

موضع حکومت و کارشناسان

وزارت ترانسپورت و هوانوردی افغانستان می‌گوید در تلاش است تا با همکاری نهادهای ذی‌ربط، راه‌حل‌هایی برای کاهش هزینه‌ها و تسهیل روند انتقال زائران و پروازها روی‌دست گیرد. سخن‌گوی این وزارت تأکید کرده است که برای شرکت‌های هوایی داخلی و خارجی در زمینه تأمین تیل طیاره، تسهیلاتی در نظر گرفته خواهد شد.

در همین حال، کارشناسان حوزه هوانوردی و انرژی تأکید می‌کنند که افزایش قیمت تیل طیاره نه‌تنها بر سفرهای حج، بلکه بر تمامی پروازهای داخلی و بین‌المللی تأثیرگذار بوده و می‌تواند پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای افغانستان داشته باشد. به باور آنان، بی‌ثباتی منطقه‌ای و محدودیت در منابع وارداتی از عوامل اصلی این بحران قیمتی است.

جمع‌بندی

افزایش دو برابری بهای تیل طیاره در افغانستان در حالی رخ داده که کشور تنها به یک مسیر وارداتی وابسته است و همین امر آسیب‌پذیری بازار انرژی را افزایش داده است. ادامه تنش‌های منطقه‌ای و نوسانات بازار جهانی نفت، می‌تواند فشار بیشتری بر صنعت هوانوردی و هزینه‌های سفر در افغانستان وارد کند.