د مرکزي اسيا ځانګړي استازي په قزاقستان کې راټول شول؛ د افغانستان پر امنيت، اقتصاد او بشري وضعيت ژور بحث

  د مرکزي اسيا ځانګړي استازي په قزاقستان کې راټول شول؛ د افغانستان پر امنيت، اقتصاد او بشري وضعيت ژور بحث

                                                                                                    بریانیوز:(چهارشنبه، ۲۹ دلو۱۴۰۴)   

 د مرکزي اسيا هېوادونو لوړپوړو استازو او د افغانستان لپاره ځانګړو استازو په قزاقستان کې څو ساعته اوږده ناسته ترسره کړه چې اصلي تمرکز يې د افغانستان روان سياسي، امنيتي او اقتصادي حالت و. دا غونډه د سيمې د همغږۍ د پياوړتيا لپاره مهم ګام بلل کېږي، ځکه د کابل ثبات د مرکزي اسيا د امنيت او سوداګرۍ له راتلونکې سره نېغ تړاو لري

ګډونوال او د غونډې موخه

په غونډه کې د لاندې هېوادونو استازو برخه لرله:

ازبکستان

تاجکستان

ترکمنستان

قرغزستان

کوربه هېواد قزاقستان

د غونډې اصلي موخه دا وه چې د افغانستان په اړه ګډ دریځ جوړ شي، ځکه د هر هېواد جلا پاليسي د سيمه‌ييزو پروژو پر وړاندې خنډ ګرځي

 امنيتي اندېښنې: د پولې هاخوا ګواښونه

استازو ټينګار وکړ چې د افغانستان ناامني يوازې کورنۍ ستونزه نه ده، بلکې سيمه‌ييزه اغېزه لري

اصلي اندېښنې:

د توندلارو ډلو د بيا منظمېدو احتمال

د سرحدي نفوذ او ناقانونه تګ راتګ زياتوالی

د نشه‌ يي توکو قاچاق

د وسلو لېږد او منظم جرمونه

ځينو استازو وړانديز وکړ چې د استخباراتي معلوماتو د تبادلې ګډ مرکز جوړ شي او د سرحدي ځواکونو ګډ تمرينونه پيل شي

  اقتصادي اړخ: افغانستان د دهلېز په توګه

د مرکزي اسيا هېوادونه افغانستان د خطر تر څنګ د فرصت په توګه هم ګوري. د غونډې مهم بحث دا و چې څنګه افغانستان د شمال او جنوب ترمنځ د ترانزيټي پل په توګه فعال وساتل شي

د بحث مهمې پروژې:

د رېل پټلۍ نښلونې پراخول

د برېښنا لېږد سيمه‌ييزې شبکې

د سوداګرۍ دهلېزونه او وچ بندرونه

د انرژۍ صادرات جنوبي اسيا ته

استازو وويل که اقتصادي همکاري بنده شي، ناامني به زياته شي، خو که پانګونه دوام وکړي ثبات ته به زمينه برابره شي

  بشري وضعيت او مرسته

غونډې د افغانستان د بشري وضعيت په اړه ځانګړې برخه درلوده. استازو وويل اقتصادي رکود او بې‌کاري د کډوالۍ اصلي لامل ګرځېدلي

دوی پرېکړه وکړه:

د مرستو رسولو ګډ ميکانيزم جوړ کړي

د خوراکي توکو او درملو لېږد اسانه کړي

د ژمي او طبيعي پېښو لپاره ګډ پلان جوړ کړي

همدارنګه ټينګار وشو چې مرستې بايد سياسي نه شي او د عادي خلکو تر لاسه ورسېږي

د سيمې ګډ پيغام

د غونډې په پای کې استازو درې مهم ټکي اعلان کړل:

د افغانستان انزوا د سيمې لپاره خطر دی

تعامل د فشار په پرتله اغېزمن دی

اقتصاد د امنيت بنسټ جوړوي

ستراتېژيک اهميت

شنونکي باور لري مرکزي اسيا هڅه کوي له نوې تګلارې کار واخلي — يعنې افغانستان يوازې امنيتي موضوع نه، بلکې د اتصال محور وګڼي. که دغه تګلاره بريالۍ شي:

سوداګري به زياته شي

کډوالي به کمه شي

او سيمه به د آسيايي ترانزيټ په مهم مرکز بدله شي

خو که همغږي رامنځته نه شي، هر هېواد به جلا پاليسي تعقيب کړي او پروژه به له خنډ سره مخ شي

پایله:

د قزاقستان ناسته ښيي چې مرکزي اسيا هېوادونه اوس د افغانستان په اړه د ګډې ستراتېژۍ پر لور روان دي. د دوی لپاره ثبات يوازې سياسي هدف نه، بلکې اقتصادي اړتيا ده — ځکه د سيمې راتلونکی اتصال تر ډېره د افغانستان له امنيت او ثبات سره تړلی دی