محکومیت گستردۀ اظهارات سفیر امریکا؛ کشورهای اسلامی آن را « تحریک‌آمیز» خواندند

محکومیت گستردۀ اظهارات سفیر امریکا؛

 کشورهای اسلامی آن را « تحریک‌آمیز» خواندند

بریانیوز:(دوشنبه،۴ حوت۱۴۰۴) اظهارات مایک هاکبی، سفیر ایالات متحده در اسرائیل، درباره امکان تصرف بخش بزرگی از خاورمیانه بر اساس کتاب مقدس، با موجی از محکومیت در میان کشورهای اسلامی روبه‌رو شده است.

هاکبی در گفت‌وگو با تاکر کارلسون در پاسخ به این پرسش که آیا اسرائیل بر سرزمینی که بر اساس کتاب مقدس «تقریباً سراسر خاورمیانه» را در بر می‌گیرد حق دارد، گفت: «اگر همه آن سرزمین را بگیرد، مشکلی ندارد.» او در عین حال تأکید کرد که اسرائیل در پی چنین اقدامی نیست و تنها می‌خواهد سرزمینی را که اکنون در اختیار دارد حفظ کرده و از شهروندانش محافظت کند.

واکنش کشورهای اسلامی

بیش از دوازده کشور اسلامی، از جمله اردن، مصر و امارات متحده عربی، در بیانیه‌ای مشترک این اظهارات را «خطرناک و تحریک‌آمیز» توصیف کرده و آن را تهدیدی برای تلاش‌ها به‌منظور پایان دادن به جنگ غزه دانسته‌اند. این کشورها هشدار داده‌اند که چنین سخنانی می‌تواند تنش‌های منطقه‌ای را تشدید کند.

ریشه‌های ایدئولوژیک ادعا

ایده «نیل تا فرات» که برخی جریان‌های صهیونیستی به آن استناد می‌کنند، ریشه در متون توراتی، بالخصوص «سفر پیدایش» دارد؛ جایی که وعده سرزمینی گسترده به حضرت ابراهیم (ع) داده شده است.

در اواخر قرن نوزدهم، تئودور هرتزل، بنیان‌گذار جنبش صهیونیسم، این مفهوم را در قالبی مدرن مطرح کرد. همچنین جریان صهیونیسم تجدیدنظرطلب به رهبری زیو ژابوتینسکی، با شعار «هر دو ساحل اردن از آن ماست» بر این آرمان تأکید داشت. بعدها «طرح یینون» در سال ۱۹۸۲، با پیشنهاد تجزیه کشورهای عربی به دولت‌های کوچک‌تر، این رویکرد را به سطح یک استراتژی ژئوپلیتیکی ارتقا داد.

ابعاد جغرافیایی و تحولات میدانی

در گسترده‌ترین تفسیر، این طرح سرزمینی از رود نیل در مصر تا رود فرات در سوریه و عراق را شامل می‌شود و کشورهای متعددی را در بر می‌گیرد. برخی گزارش‌ها مدعی‌اند که این دیدگاه، اشغال کامل فلسطین تاریخی، اردن و لبنان و بخش‌هایی از سوریه، عراق، عربستان سعودی، مصر و کویت را در نظر دارد.

منتقدان می‌گویند اقداماتی چون گسترش شهرک‌سازی‌ها پس از جنگ ۱۹۶۷، الحاق بیت‌المقدس شرقی و بلندی‌های جولان، عملیات‌های نظامی در غزه، جنوب لبنان و سوریه، و نیز ایجاد ائتلاف‌های منطقۀ، در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ هرچند دولت اسرائیل همواره چنین تفسیری را رد کرده و اقدامات خود را در چارچوب تأمین امنیت ملی تعریف می‌کند.

اظهارات اخیر سفیر امریکا در حالی مطرح می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار جنگ غزه در فلسطین ادامه دارد و بسیاری از ناظران هشدار می‌دهند بیان چنین دیدگاه‌هایی می‌تواند روندهای سیاسی شکننده در منطقه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.