گره افغانستان در مرکز بحث‌های امنیتی آسیای مرکزی

در دهمین کنفرانس بین‌المللی «روسیه و جهان: گفت‌وگوها — ۲۰۲۶. واقعیت جدید» که در مسکو برگزار شد، یکی از موضوعات اصلی مورد بحث، وضعیت افغانستان و تأثیر آن بر کشورهای آسیای مرکزی بود.

بریانیوز( یکشنبه،٣ جوزا ١٤٠٥)

شرکت‌کنندگان نشست امنیت و همگرایی منطقه‌ای — پژوهشگران و کارشناسانی از روسیه، تاجیکستان، ازبکستان، قزاقستان و قرغیزستان — توافق داشتند که مسئله افغانستان همچنان یکی از عوامل کلیدی بی‌ثباتی در منطقه به شمار می‌رود.

قاسم‌شاه اسکندروف، منشی علمی ارشد آکادمی ملی علوم تاجیکستان، افزایش شمار مدارس دینی افراطی در افغانستان را یک چالش جدی توصیف کرد. به گفته او، این روند مستقیماً امنیت تاجیکستان را تهدید می‌کند و نیازمند تقویت تدابیر مشترک و جمعی برای مقابله است.

در همین حال، عمر نثار، رئیس مرکز مطالعات افغانستان معاصر، بر بُعد پاکستانی ـ افغانی بحران تأکید کرد. به گفته او، تنش‌ها میان کابل و اسلام‌آباد در حال تغییر معماری امنیتی سراسر آسیای مرکزی است. این کارشناس به آمادگی‌های بی‌سابقه نظامی پاکستان اشاره کرد و احتمال داد که افغانستان به رویارویی میان هند و پاکستان کشانده شود؛ وضعیتی که می‌تواند اوضاع را بیش از پیش بی‌ثبات سازد.

نثار تأکید کرد: «برای پاکستان، اجرای پروژه‌های ترانزیتی با مشارکت کشورهای آسیای مرکزی در درجه دوم اهمیت قرار دارد»، و عملاً همکاری اقتصادی را در برابر منازعات ژئوپلیتیکی در اولویت پایین‌تری دانست.

واسیلی خریستوفوروف، پژوهشگر ارشد انستیتوت تاریخ روسیه وابسته به آکادمی علوم روسیه، به تغییر ماهیت تهدیدهای ناشی از بحران افغانستان اشاره کرد؛ تهدیدهایی که از ابعاد نظامی و تروریستی فراتر رفته و جنبه‌های ایدئولوژیک و اجتماعی نیز پیدا کرده‌اند. به باور او، مقابله با افراط‌گرایی بدون ارتقای کیفیت آموزش و توسعه اجتماعی ـ اقتصادی ممکن نیست.

نمایندگان قزاقستان، قرغیزستان و ازبکستان نیز تأیید کردند که مسائل امنیتی آسیای مرکزی امروز به‌گونه‌ای جدایی‌ناپذیر با مسئله افغانستان پیوند خورده و نیازمند نظارت مداوم کارشناسانه در چارچوب گسترده‌تر اوراسیا است.