د هرمز تنګي وروستي بدلونونه؛ د چین ټانکرونو خوندي تګ د سولې هیلې پیاوړې کړې

د هرمز تنګي وروستي بدلونونه؛ د چین ټانکرونو خوندي تګ د سولې هیلې پیاوړې کړې

بریا نیوز (پنجشنبه ،۳۱ثور ۱۴۰۵)

په داسې وخت کې چې د منځني ختیځ فضا د جګړې، سیاسي فشارونو او نړیوالو اندېښنو تر سیوري لاندې راغلې، نن پنجشنبه د چین د تېلو دوه ستر بار ټانکرونه د هرمز له مهم او ستراتیژیک تنګي څخه په خوندي ډول وتلي دي

نړیوالو رسنیو دغه پرمختګ د سیمې د احتمالي ارامۍ او د ایران، امریکا او اسراییل ترمنځ د روان کړکېچ د کمېدو مهمه نښه بللې ده

هرمز تنګی، چې د نړۍ د انرژۍ د انتقال یوه له تر ټولو حساسو او حیاتي لارو څخه شمېرل کېږي، هره ورځ د میلیونونو بېرلو تېلو د لېږد شاهد وي. د نړۍ ګڼ اقتصادي ځواکونه، په ځانګړي ډول چین، جاپان او اروپايي هېوادونه، د همدې لارې پر امنیت او ثبات تکیه لري په وروستیو ورځو کې د ایران او اسراییل ترمنځ د تاوتریخوالي زیاتېدو، د امریکا د پوځي خبرداریو او د متقابلو ګواښونو له امله د نړیوالو بازارونو اندېښنې هم تر بل هر وخت زیاتې شوې وې

خو اوس د چین د تېلو ټانکرونو خوندي تګ راتګ داسې انګېرل کېږي چې ښايي د جګړې د پراخېدو خطر لږ شوی وي. د انرژۍ نړیوال شنونکي وایي، که هرمز تنګی د اوږدې مودې لپاره ناامنه شوی وای، نو د نړۍ د تېلو بیې به په بېساري ډول لوړې شوې وای او نړیوال اقتصاد به یې له سختو ستونزو سره مخ کړی وای

بلخوا د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روان وضعیت په اړه ویلي، چې جګړه به «ډېر ژر» پای ته ورسېږي او واشنګټن هڅه کوي چې د شخړې لمن نوره پراخه نه شي. نوموړي له رسنیو سره په خبرو کې هیله څرګنده کړې چې روانې سیاسي اړیکې او پټې خبرې به د سیمې د ثبات لپاره اغېزمنې تمامې شي

همداراز د امریکا مرستیال  هم ویلي، چې له تهران سره په خبرو اترو کې مهم پرمختګ شوی او دواړه لوري هڅه کوي چې د جګړې پر ځای د تفاهم لاره خپله کړي. د هغه په وینا، ځینې منځګړي هېوادونه هم په فعاله توګه د کړکېچ د کمېدو لپاره هڅې کوي

په همدې حال کې د ایران چارواکو هم په خپلو وروستیو څرګندونو کې ویلي، چې که د دوی ملي ګټې او امنیت ته درناوی وشي، نو تهران د سیاسي حل او خبرو اترو ملاتړ کوي. د ایران رسنۍ راپور ورکوي چې د سیمې ځینې ځواکمن هېوادونه د شخړې د پراخېدو د مخنیوي لپاره د منځګړیتوب هڅې ګړندۍ کړې دي

چین، چې د نړۍ له سترو اقتصادي قدرتونو څخه ګڼل کېږي، د منځني ختیځ ثبات د خپلې اقتصادي راتلونکې لپاره خورا مهم بولي. د چین د انرژۍ ډېره برخه د همدې سیمې له لارې لېږدول کېږي، له همدې امله بېجینګ تل هڅه کړې چې په سیمه کې د جګړې پر ځای د سولې او اقتصادي همکاریو فضا پیاوړې شي

اقتصادي شنونکي باور لري، که د ایران او امریکا ترمنځ روان تماسونه مثبتې پایلې ورکړي، نو نړیوال بازارونه به بېرته ارام شي، د تېلو بیې به ثبات ومومي او د سیمې هېوادونه به د یوې سترې جګړې له خطره وژغورل شي. خو که خبرې ناکامې شي، نو امکان شته چې سیمه یو ځل بیا د سختو پوځي شخړو شاهد وي

د منځني ختیځ اوسنی وضعیت نه یوازې د سیمې د هېوادونو لپاره، بلکې د ټولې نړۍ د اقتصاد، امنیت او سیاست لپاره خورا مهم بلل کېږي. نړۍ اوس د راتلونکو ورځو تحولاتو ته سترګې په لار ده، څو معلومه شي چې ایا د سولې نوې دروازې پرانېستل کېږي او که به د جګړې اور یو ځل بیا نور هم تود شي