له رسمیت تر شک پورې؛ ولې مسکو پر طالبانو باور له لاسه ورکړي؟

کله چې روسیې په ۲۰۲۵ کال کې د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژاند، دا پرېکړه یوازې یو دیپلوماتیک ګام نه و، بلکې د امنیت پر بنسټ ولاړه ستراتیژیکه محاسبه وه.

بریانیوز( سه‌شنبه، ٢١ دلو ١٤٠٤)

مسکو داسې انګېرله، چې طالبان به وکولای شي افغانستان د سخت‌دریځو ډلو له پاره وتړي، د منځنۍ اسیا پولې به خوندي کړي او روسیه به د یوه اوږدمهاله امنیتي سرخوږي څخه خلاصه شي.

خو اوس، یوازې څو میاشتې وروسته، د کرملین له دریځه داسې ښکاري، چې دا محاسبه یا خو نیمګړې وه او یا هم په بشپړه توګه ناسمه ثابته شوې ده.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف وروستۍ څرګندونې د دې بدلېدونکي واقعیت ښکاره نښه ده. هغه په ښکاره ډول مني، چې ترهګریز ګواښ نه یوازې کم شوی نه دی، بلکې پراخ شوی، ژور شوی او د سیمې له پولې د باندې د روسیې کورني امنیت ته هم رسېدلی دی.

طالبان؛ شریک که نامعلوم فکتور؟

طالبان ځان د ترهګرۍ پر ضد د جګړې بریالی ځواک معرفي کوي، خو د مسکو لپاره ستونزه دا نه ده چې طالبان څه وایي، بلکې دا ده چې په عمل کې څه روان دي.

داعش خراسان لا هم په افغانستان کې فعال دی، حملې کوي، تبلیغ کوي او جنګیالي جلبوي. دا هغه واقعیت دی چې مسکو یې نور له پامه نه شي غورځولی. له همدې امله، د طالبانو هغه ژمنې چې افغانستان به د سیمې لپاره ګواښ نه وي، د روسیې له نظره په تدریجي ډول خپل اعتبار له لاسه ورکوي.

مسکو دې نتیجې ته رسېدلی، چې طالبان یا خو د داعش د مهار وړتیا نه لري، او یا یې اراده محدوده ده. دا شک د روسیې لپاره خطرناک دی، ځکه چې هر امنیتي خلا، په مستقیم ډول د منځنۍ اسیا له لارې مسکو ته رسیږي.

داعش خراسان؛ د مسکو لپاره د «لرې جګړې» پای

تر دې وړاندې، روسیه داعش خراسان د افغانستان یا سیمې ستونزه ګڼله. خو د ۲۰۲۴ کال د مسکو خونړي برید دا تصور ړنګ کړ. دا برید یو واضح پیغام و: جګړه نور د افغانستان دننه نه ده، بلکې مسکو ته رسېدلې ده.

داعش خراسان یوازې یوه وسله‌واله ډله نه ده؛ دا د روسیې لپاره یوه ایدیولوژیکه، امنیتي او استخباراتي ننګونه ده. د منځنۍ اسیا وګړي، چې په میلیوني شمېر په روسیه کې کار کوي، د دې ډلې لپاره یو اسانه هدف ګرځېدلي دي. همدا ټکی د مسکو تر ټولو لویه ویره ده.

له همدې امله، روسیه اوس طالبان یوازې د یوه «واکمن حکومت» په توګه نه، بلکې د یوه نامعلوم امنیتي فکتور په توګه ګوري.

منځنۍ اسیا؛ د روسیې نازکه دفاعي کرښه

تاجکستان او ازبکستان د خطر په لومړۍ کرښه کې ولاړ دي، خو د هغوی کمزوري سرحدي سیستمونه د روسیې د امنیتي ستراتیژۍ تر ټولو ضعیف ټکی جوړوي. هر ډول نفوذ، وسلوال تېرېدنه یا افراطي تبلیغ، په پای کې مسکو ته رسیږي.

له همدې امله، که څه هم روسیه طالبان په رسمیت پېژني، خو په عین حال کې له تاجکستان سره پوځي همکارۍ پیاوړې کوي، په سیمه کې د استخباراتي څار کچه لوړه ساتي او د بریکس او ملګرو ملتونو له لارې د ترهګرۍ ضد نړیوال چوکاټ ته زور ورکوي.

دا ټول اقدامات یو پیغام لري: اعتماد نشته، یوازې احتیاط شته.

رسمیت شته، باور نشته

د مسکو او طالبانو اړیکه نن د یوه تضاد ښکارندویي کوي. له یوې خوا رسمي اړیکې، سفارتي تماسونه او سیاسي تعامل شته؛ خو له بلې خوا، ژوره بې‌باوري، امنیتي ویره او ستراتیژیک شک موجود دی.

روسیه درک کړې، چې د طالبانو رسمیت پېژندل د داعش ستونزه حل نه کړه. برعکس، داعش خراسان د همدې تشې څخه ګټه واخیسته او ځان یې د روسیې دښمن په توګه لا روښانه تعریف کړ.

مسکو اوس د یوې نوې محاسبې په درشل کې ولاړ دی. طالبان نور د روسیې لپاره د ثبات تضمین نه دي، بلکې یو نامعلوم متغیر دي. 

داعش خراسان د دې معادلې اصلي لوبغاړی پاتې شوی، او منځنۍ اسیا لا هم د انفجار پر کرښه ولاړه ده.

په پای کې، که څه هم روسیې طالبان په رسمیت پېژندلي، خو هغه څه چې مسکو ورسره مخ دی، یوازې یو نوم لري: بې‌باوري، ویره او یو پراخېدونکی امنیتي بحران.