واکنش اسلام‌آباد به هشدار نخست‌وزیر پیشین اسرائیل دربارۀ تهدید هستۀ پاکستان

هراس از محور جدید؛

واکنش اسلام‌آباد به هشدار نخست‌وزیر پیشین اسرائیل دربارۀ تهدید هستۀ پاکستان

بریانیوز:(سه شنبه،۵ حوت ۱۴۰۴) دولت پاکستان با رد قاطع اظهارات اخیر نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، سخنان او درباره شکل‌گیری «محور جدیدی» در منطقه با حضور پاکستان مجهز به سلاح هستۀ را بی‌اساس خواند.

سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان در واکنش به این ادعاها اعلام کرد: «این سخنان کاملاً مبتنی بر حدس و گمان است. ما درباره اظهارات مقام‌های کشوری که آن را به رسمیت نمی‌شناسیم، اظهارنظر نمی‌کنیم.» وی تأکید کرد که ادعاهای مطرح‌شده از سوی بنت «اساساً بی‌پایه» است.

بنت چند روز پیش در نشست رؤسای سازمان‌های یهودی آمریکایی در بیت‌المقدس مدعی شد محوری متشکل از ترکیه، قطر، اخوان‌المسلمین و پاکستانِ دارای تسلیحات هستۀ در حال شکل‌گیری است که به گفته او دشمنی با رژیم اسرائیل را تشدید می‌کند و حتی می‌کوشد بر عربستان سعودی نیز تأثیر بگذارد.

هشدار درباره «تهدید جدید»

نخست‌وزیر پیشین اسرائیل در این نشست، آنکارا را «تهدیدی جدید» برای کشورش توصیف کرد و گفت: «رجب طیب اردوغان حریفی خطرناک است که قصد محاصره رژیم اسرائیل را دارد.» او همچنین مدعی شد محوری به رهبری ترکیه و با «پشتوانه تسلیحات هستۀ پاکستان» در حال شکل‌گیری است و از دولت کنونی رژیم اسرائیل به دلیل بی‌توجهی به این روند انتقاد کرد.

بنت در ادامه با اشاره به تهدیدهای منطقۀ افزود: «ترکیه، ایران جدید است» و خواستار همکاری گسترده‌تر برای مقابله با تهران و آنکارا شد.

توافق‌های دفاعی منطقۀ

اظهارات بنت در حالی مطرح می‌شود که سپتامبر سال گذشته، پاکستان و عربستان سعودی یک «توافق راهبردی دفاع متقابل» امضا کردند که بر اساس آن، هرگونه تجاوز خارجی به خاک یکی از دو کشور، تجاوز به هر دو تلقی می‌شود.

همچنین رضا حیات هراج، وزیر مشاور در امور تولیدات دفاعی پاکستان، در جنوری امسال از تهیه پیش‌نویس توافق دفاعی سه‌جانبه میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه پس از یک سال رایزنی خبر داد. با این حال، او تأکید کرده بود که این سند با پیمان امنیتی پیشین میان اسلام‌آباد و ریاض تفاوت دارد.

برخی ناظران احتمال می‌دهند اظهارات بنت ناظر به همین همگرایی‌های دفاعی باشد؛ روندی که از نگاه برخی رسانه‌های رژیم اسرائیلی می‌تواند موازنه‌های منطقۀ را تغییر دهد.

نگرانی‌های رژیم اسرائیل و دیدگاه کارشناسان

پاکستان تنها کشور مسلمان دارای سلاح هستۀ است و تاکنون رژیم اسرائیل را به رسمیت نشناخته است. در مقابل، رژیم اسرائیل برنامه هستۀ ایران را تهدیدی جدی علیه امنیت خود می‌داند و طی سال‌های گذشته اقداماتی علیه تأسیسات هستۀ ایران انجام داده است.

در همین زمینه، نهات علی اوزکان، پژوهشگر اندیشکده «تپاو» در آنکارا، به بلومبرگ گفته است عربستان از قدرت مالی، پاکستان از توان هستۀ و موشک‌های بالستیک، و ترکیه از تجربه نظامی و صنعت دفاعی پیشرفته برخوردار است و تحولات منطقۀ کشورها را به طراحی سازوکارهای جدید امنیتی سوق داده است.

در مقابل، یوئل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد اندیشکده مطالعات امنیت ملی رژیم اسرائیل، در مقالۀ در روزنامه جروزالم پست تأکید کرده که نزدیکی عربستان و پاکستان الزاماً علیه رژیم اسرائیل جهت‌گیری نشده است. به گفته او، با وجود گمانه‌زنی‌ها درباره «چتر حمایتی هستۀ» پاکستان برای ریاض، در متن توافق‌های اعلام‌شده اشارۀ به تسلیحات هستۀ نشده و اسلام‌آباد همواره تأکید کرده است که توان هستۀ‌اش صرفاً برای بازدارندگی در برابر هند طراحی شده است.

با این حال، برخی تحلیلگران رژیم اسرائیلی همچنان نسبت به پیامدهای نزدیکی نظامی و راهبردی میان عربستان، پاکستان و ترکیه ابراز نگرانی می‌کنند و آن را عاملی تأثیرگذار بر معادلات امنیتی منطقه می‌دانند.

از سوی دیگر، اتحاد میان سرزمین‌های اسلامی و ایجاد پیمان‌های دفاعی مشترک و بازدارنده، یکی از آرمان‌های دیرینه اکثریت مسلمانان است. همواره مسلمانان آرزو دارند که امت اسلامی به چنین توافقات سیاسی و نظامی دست یابد تا بتواند در برابر حملات و تجاوزات قدرت‌های بزرگ استعماری و استثماری از خود دفاع و حفاظت کند.

با این حال، تجربه تاریخی نشان می‌دهد هرگاه چنین اقداماتی در راستای اتحاد سیاسی و ایجاد پیمان‌های دفاعی مشترک انجام گرفته—به‌گونۀ که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضای پیمان تلقی شود—با مقاومت و ممانعت‌های گسترده از سوی قدرت‌های بزرگ مواجه شده است. این موانع شامل فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی بوده و تلاش‌ها برای تحقق یک امنیت جمعی و بازدارنده در جهان اسلام را دشوار کرده است.

بر همین اساس، ایجاد اتحاد واقعی میان کشورهای اسلامی نه تنها نیازمند اراده و همکاری داخلی است، بلکه مستلزم راهبردهای هوشمندانه دیپلماتیک برای مقابله با دخالت و نفوذ قدرت‌های فرامنطقۀ نیز می‌باشد. چنین اتحاد و همگرایی می‌تواند پایه‌ای برای تضمین امنیت، ثبات و استقلال سیاسی جهان اسلام در مواجهه با تهدیدات خارجی باشد.