سفیر آمریکا و اظهارات جنجالی؛ کاخ سفید در تلاش برای آرام‌سازی تنش‌ها

سفیر آمریکا و اظهارات جنجالی؛ کاخ سفید در تلاش برای آرام‌سازی تنش‌ها

بریانیوز:(سه شنبه،۵ حوت ۱۴۰۴) جنجال هاکبی؛ تلاش کاخ سفید برای کاهش تنش با عرب‌ها نشریه آمریکایی «پولیتیکو» گزارش داده است که مقام‌های دولت دونالد ترامپ در روزهای اخیر با عربستان سعودی، اردن، مصر و دیگر کشورهای عربی تماس گرفته‌اند تا اطمینان دهند اظهارات مایک هاکبی بیانگر سیاست رسمی ایالات متحده آمریکا نیست.

مایک هاکبی، سفیر آمریکا در تل‌آویو، در مصاحبۀ با تاکر کارلسون گفته بود رژیم اسرائیل بر اساس اصول تورات «حق دارد بخش بزرگی از خاورمیانه را کنترل کند».

این اظهارات با واکنش شدید کشورهای عربی و اسلامی روبه‌رو شد و بیش از ۱۴ کشور آن را «خطرناک و فتنه‌انگیز» توصیف کردند. دیپلمات‌های عرب هشدار داده‌اند که چنین سخنانی می‌تواند روند عادی‌سازی روابط رژیم اسرائیل با کشورهای عربی را تهدید کند.

سفارت آمریکا نیز اعلام کرده است که اظهارات هاکبی «به‌صورت تقطیع‌شده و خارج از متن» منتشر شده و سیاست رسمی واشینگتن تغییری نکرده است؛ با این حال، این توضیحات نتوانسته از شدت انتقادها بکاهد. این جنجال در حالی رخ داده که دولت ترامپ در پی جلب حمایت کشورهای عربی برای اجرای یک طرح ۲۰ مادۀ درباره آتش‌بس و تشکیل شورای صلح در نوارغزه فلسطین است و حساسیت‌ها نسبت به هرگونه اظهارنظر درباره مرزها و اراضی اشغالی افزایش یافته است.

واکنش کشورهای اسلامی

 در پی این اظهارات، بیش از دوازده کشور اسلامی، از جمله اردن، مصر و امارات متحده عربی، در بیانیۀ مشترک سخنان سفیر آمریکا را «خطرناک و تحریک‌آمیز» خوانده و آن را تهدیدی برای تلاش‌ها به‌منظور پایان دادن به جنگ غزه دانسته‌اند. این کشورها هشدار داده‌اند که چنین مواضعی می‌تواند تنش‌های منطقۀ را تشدید کند.

 ریشه‌های ایدئولوژیک

 ادعا ایدۀ «نیل تا فرات» که برخی جریان‌های صهیونیستی اسراییل به آن استناد می‌کنند، ریشه در متون توراتی، بالخصوص «سفر پیدایش» دارد؛ جایی که وعده سرزمینی گستردۀ به حضرت ابراهیم (ع) داده شده است.

در اواخر قرن نوزدهم، تئودور هرتزل، بنیان‌گذار جنبش صهیونیسم، این مفهوم را در قالبی مدرن مطرح کرد. همچنین جریان صهیونیسم تجدیدنظرطلب به رهبری زیو ژابوتینسکی با شعار «هر دو ساحل اردن از آن ماست» بر این آرمان تأکید داشت.

بعدها «طرح یینون» در سال ۱۹۸۲ با پیشنهاد تجزیه کشورهای عربی به دولت‌های کوچک‌تر، این رویکرد را به سطح یک استراتژی ژئوپلیتیکی ارتقا داد. ابعاد جغرافیایی و تحولات میدانی در گسترده‌ترین تفسیر، این طرح سرزمینی از رود نیل در مصر تا رود فرات در سوریه و عراق را در بر می‌گیرد و چندین کشور منطقه را شامل می‌شود.

 برخی گزارش‌ها مدعی‌اند که این دیدگاه اشغال کامل فلسطین تاریخی، اردن و لبنان و بخش‌هایی از سوریه، عراق، عربستان سعودی، مصر و کویت را مدنظر دارد.

منتقدان می‌گویند اقداماتی چون گسترش شهرک‌سازی‌ها پس از جنگ ۱۹۶۷، الحاق بیت‌المقدس شرقی و بلندی‌های جولان، عملیات‌های نظامی در غزه، جنوب لبنان و سوریه و نیز ایجاد ائتلاف‌های منطقۀ در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ هرچند رژیم اسرائیل همواره چنین تفسیری را رد کرده و اقدامات خود را در چارچوب تأمین امنیت ملی تعریف می‌کند.

اظهارات اخیر سفیر آمریکا در شرایطی مطرح می‌شود که تلاش‌های دیپلماتیک برای مهار جنگ غزه ادامه دارد و بسیاری از ناظران هشدار می‌دهند بیان چنین دیدگاه‌هایی می‌تواند روندهای سیاسی شکننده در منطقه را بیش از پیش تحت تأثیر قرار دهد.