د دین په نوم انحصار که د اسلام ریښتینی پیغام؟

هبت الله: د علماوو د شرعي حکمونو په اطاعت ټول امت او امیران مکلف دی

بریانیوز( سه‌شنبه، ٢٨ دلو ١٤٠٤)

د طالبانو مشر ملا هبت‌الله آخندزاده وایي چې د علماوو د شرعي حکمونو په اطاعت ټول امت او امیران مکلف دي. د هغه په وینا، «د اسلامي نظام بقا، بریالیتوب او ساتنه په دیني علم پورې اړه لري او د اسلامي نظام مهم مسوولیت دیني علم ته ترقي ورکول دي، چې دیني علم خپور او نشر شي».

خو دا ډول دریځ نه یوازې دا چې د اسلام له پراخ او متوازن روحیې سره په ټکر کې دی، بلکې دین د یوې محدودې زاویې له لارې تعریفوي او د ټولنې نور مهم اړخونه تر سیوري لاندې راولي.

اسلام هیڅکله علم په «دیني» او «غیر دیني» برخو نه دی ویشلی. دا وېش د منځنیو پېړیو د کلیسا له دورې څخه راولاړ شو، کله چې د Catholic Church له لوري علم په مذهبي او غیر مذهبي برخو ووېشل شو. په اسلامي تمدن کې بیا علم یو واحد حقیقت بلل شوی دی؛ که هغه طب وي، فزیک وي، ریاضي وي، اقتصاد وي او یا فقه او تفسیر—ټول د الله تعالی د پېژندنې او د انسان د خیر لپاره وسیلې ګڼل شوي دي. د اسلامي تاریخ لوی عالمان لکه ابن سینا، فارابي او خوارزمي هم د دین او هم د عصري علومو مخکښان وو. نو دا ادعا چې یوازې دیني علم د نظام د بقا ضامن دی، د اسلامي تمدن له تاریخي تجربې سره سمون نه خوري.

همدارنګه، دا دریځ چې ټول امت او امیران باید یوازې د ځانګړو علماوو اطاعت وکړي، د اسلام د مشورې، عدالت او تنوع له اصل سره ټکر لري. په اسلام کې «علما» هغه کسان بلل کېږي چې پراخ علم، تقوا، عدالت او د حق ویلو جرأت ولري—نه دا چې یوازې د یوې ځانګړې ډلې یا تګلارې ملاتړي وي. که د علماوو تعریف داسې محدود شي چې یوازې د یوې ځانګړې عقیدې، سیاسي لیدلوري یا حتی پیرپرستۍ پلویان پکې شامل وي، نو دا بیا د علم او اسلام سپکاوی دي. داسې علما چې د خلکو اساسي حقونه محدودوي او د ټولنې نیمایي برخه له زده کړو محروموي، د اسلام د رحمت او عدالت له پیغام سره سمون نه لري.

دا ادعا چې خلک د دین د کمزوري کولو هڅه کوي او یوازې یوه ځانګړې ډله یې ساتونکې ده، هم د دین انحصار ګڼل کېږي. دین د یوې ډلې ملکیت نه دی؛ دین د ټول امت ګډ میراث دی. د شرعي احکامو تحریف هغه وخت رامنځته کېږي چې دین د سیاسي واک د ساتلو وسیله وګرځول شي او د اختلاف غږونه خاموش کړل شي.

په پای کې، اسلام د عدالت، علم، رحمت او انساني کرامت دین دی. هغه تګلارې چې علم محدودوي، ښځې له زده کړو محروموي، او د علماوو تعریف یوازې د یوې ځانګړې عقیدې پلویانو ته راکموي، د اسلام له اصلي روحیې سره په ټکر کې دي. که اسلامي نظام ریښتیا هم د بقا غوښتونکی وي، نو باید ټول ډولونه علم ته ارزښت ورکړي، د ښځو او نارینه وو لپاره مساوي تعلیمي فرصتونه برابر کړي، او دین د انحصار پر ځای د پوهاوي، عدالت او پراخ فکر له لارې وړاندې کړي.